Svemirski program Evropske unije

Dimitrijević Duško (Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd), dimitrijevicd@diplomacy.bg.ac.rs

Od kraja devedesetih godina 20. veka Evropska unija (EU) razvija sopstvene svemirske inicijative i programe, poput Evropskog geostacionarnog navigacionog sistema (EGNOS), Galilea i Kopernikusa, koji imaju za cilj da odgovore na potrebe evropskih građana, ali i na zahteve javnih politika EU. Da bi se osigurao njihov kontinuitet i da bi se poboljšali postojeći svemirski kapaciteti u oblasti pružanja svemirskih usluga i transformacije i razvoja digitalnih i informaciono‐komunikacionih tehnologija, kao i da bi se omogućilo ispunjavanje prioriteta u oblastima klimatskih promena, transporta, bezbednosti i odbrane, EU je 28. aprila 2021. godine donela Uredbu 2021/696 kojom se uspostavlja evropski Svemirski program (EU Space Programme). Uredbom se utvrđuju ciljevi Programa, budzet i oblici finansiranja za vremenski period od 2021. do 2027. godine. Istovremeno, Uredbom se uspostavlja i Agencija EU za svemirski program (EU Agency for the Space Programme – EUSPA), kojom je zamenjena Evropska agencija za globalne satelitske navigacione sisteme (GNSS) osnovana Uredbom 912/2010 od 22. septembra 2010. godine. U radu koji sledi razmatraju se usvojena pravna rešenja vezana za Svemirski program, kao i ovlašćenja Agencije EU nadležne za njegovo sprovođenje.

Ključne reči: Svemirski program EU, Agencija EU za svemirski program, svemirska tehnologija, svemirski podaci, svemirske usluge, svemirska industrija