UDK 341.645.2(4-672EU):347.97/.99(438)
Biblid: 1451-3188, 20 (2021)
Vol. 20, No 75, str. 73-89
DOI: https://doi.org/10.18485/iipe_ez.2021.20.75.5

Originalni naučni rad
Primljeno: 18 Mar 2021
Prihvaćeno: 10 May 2021

SUD PRAVDE EVROPSKE UNIJE KAO POSLJEDNJA NADA ZA SUNOVRAT VLADAVINE PRAVA U POLJSKOJ – POSEBAN OSVRT NA PRAVOSUDNU REFORMU

TOŠIĆ Jovana (Autorka je doktorantkinja na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu), tosicjovana92@gmail.com

Posljednja pravosudna reforma u Poljskoj izazvala je mnoštvo reakcija u akademskom pravnom prostoru, budući da zadire i u vladavinu prava kao jedno od fundamentalnih načela Evropske unije. Niz kontraverznih reformi, koje svoje uporište nalaze u političkim ambicijama aktuelnih državnih lidera, razmatrao se i pred Sudom pravde Evropske unije u nekoliko navrata. Sud je u svim slučajevima utvrdio manjkavosti reformisanog poljskog sistema pravosuđa, otišavši čak korak dalje u tom pravcu primjenom ekstenzivnog metoda tumačenja sopstvene nadležnosti, za razliku od ranijih slučajeva ove vrste u kojima se pretežno bavio tehničkim pitanjima. Iako se Sudu nesporno može pripisati značajan napredak u samom pristupu pojmu i značaju vladavine prava unutar Unije, ne postoji opšta saglasnost relevantnih institucionalnih i političkih aktera povodom poljskog ustavnog pitanja, budući da političke institucije insistiraju na sagledavanju istog kroz prizmu diskriminacije sudija, a ne vladavine prava, iako bi obrnut pristup bio adekvatniji. U narednom periodu očekuje se i konačna presuda SPEU u posljednjem predmetnom slučaju u vezi sa poljskom pravosudnom reformom i diskriminacijom sudija poljskog Vrhovnog suda, što će biti interesantno za posmatranje imajući u vidu nedostatak opšte saglasnosti i saradnje glavnih političkih aktera u cjelokupnom procesu. Trenutna situacija u Poljskoj nesumnjivo može da se posmatra i kao spoljnja i unutrašnja opasnost, te iz tog razloga ova tema zahtjeva veću pozornost u nadolazećem periodu. Kao i u svim prethodnim krizama ove vrste, sve oči su okrenute ka Sudu pravde Evropske unije, kao konačnom arbitru u rješavanju ustavno-pravnih sporova unutar Unije.

Ključne reči: Sud pravde Evropske unije, ustavno pravo, poljski sistem pravosuđa, vladavina prava, diskriminacija, Evropska unija, Evropska komisija